Holdet 2023M GM - Undervisningsbeskrivelse

menu

Undervisningsbeskrivelse

Stamoplysninger til brug ved prøver til gymnasiale uddannelser
Termin(er) 2023/24 - 2024/25
Institution X - GUX - Sisimiut
Fag og niveau Grønlandsk A
Lærer(e) Elisa E. Christensen
Hold 2023M GM (1.M GM, 2.M GM)

Oversigt over gennemførte undervisningsforløb
Titel 1 Aussivik 77
Titel 2 Takisuulialerineq: Umiarsuup tikinngilaattaani
Titel 3 Oqaluttuatoqqat
Titel 4 Naatsukullalerineq
Titel 5 Realisme -  Tutsuiginar. piviusorsiortumillu tunng
Titel 6 Ukiumi siullermi annertusisamik allaaserinninneq
Titel 7 tusagassiuutit
Titel 8 Eqeernerup nalaa, taallat Sinnattugarlu
Titel 9 Allaaserinninneq - suliakkiissutinik sungiusarneq
Titel 10 Piffissalersuilluni atuartitsineq - nangillugu
Titel 11 Ajunnginnerpaamik isumaqarluta piffissalersuilluni
Titel 12 Eqqaamasalersaarneq
Titel 13 Atuakkialerinermi allariaatsit
Titel 14 Modernisme

Beskrivelse af de enkelte undervisningsforløb (1 skema for hvert forløb)
Titel 1 Aussivik 77

Miki Siegstadip 1977-imi filmiliaa aallaavigalugu assiliisup Teit Jørgensenip saqqummiinissaanut piareersarneq.

Tassani Aalassassimaarnerup nalaa aallarniutigeriarlugu Kalaallit Nunaat Sorsunnersuup kingulliup kingorna oqaluttuarisaanera tikisertinneqassaaq, ilinniartut piffissani tamatuma nalaani politikkikkut qanoq inissisimanerat aamma paasisimasaqarfiginerulernissaat pillugu.

Aallaavigineqartussat:
1) Historien om Grønland og Danmark (https://www.youtube.com/watch?v=4IsiTp7BC8Y)
2) Sume - kalaallit rockertarnermikkut tusaamasarsuit
3) Qaannat alannguanni. Kalaallit Nunaanni naalakkersuinikkut oqaluttuarisaaneq 1939-1979 - Tupaarnaq Rosing Olsenimit aaqqissorneqartoq.  
4) Apollooraq Mogensen: Danmarkip nunatsinnut ajortuliai. Tigusiffik: Aalassassimaarnerit nalaat. Ilinniusiorfik, Nuuk 2009. Qupp. 60-65.
5) 1970-imi Sisimiuni ataatsimeersuarneq. Tigusiffik: Aalassassimaarnerit nalaat, Ilinniusiorfik, Nuuk 2009. Qupp. 66-69.
6) Hjalmar Dahl: Aasivik - Inuit isumasioqatigiiffiat. Atuakkiorfik, Nuuk 2005. Qupp. 41-43.
7) Aqqaluk Lynge: Naalagaaffik pissaanerlu. Tigusiffik: Isuma/ Synspunkt. Forlaget Atuagkat, Nuuk 1997.
8) Inuk Silis Høeghip Qallunaat Nunaanik atsersuilluni plakatiliaa

Siunertaq:
Atuartut 1939-imiit 1979 ilanngullugu nunatta oqaluttuarisaanerani pisarsimasunik pingaarutilinnik - nunatsinni atuakkialerinerup taallialerinerup eqqumiitsuliornerullu silarsuaani sunniuteqaqataalluinnarsimasunik - atuartut, imminnut avatangiisiminnullu paasinninnerannik ineriartortitseqataasussanik ilisimasaqalernissaat. Tassuunakkut atuartut sammisanut tunngasutigut pisunik pissutsinillu paasisimasaqalernermikkut namminneerlutik inuiaqatigiinni nunarsuarmilu pisunut pissutsinullu isummersorsinnaanisaat, iliuuseqarsinnaanissaat inuiaqatigiinnullu naleqqiussisinnaalernissaat tunngavissinneqassaaq; Kalaallit Nunaanni inuunermi nutaaliaasumi, tamat oqartussaaqataaffianni nunarsuarmioqataaffiusumilu nalilersuisinnaanikkut oqaatsinillu nakimaatsumik atuilluarnikkut.

Qiterititaq: atuartut allatanik aalasulianillu misissuinermi passussinermilu periuserineqartartunik assigiinngitsunik taaguusersuutinillu atuisinnaanermik ilinniartinneqarnissaat sammisallu aallaavigalugit inuiaqatigiinnut naleqqiussisinnaalernissaat. Tamatumani siunertaalluni atuartut oqaluttuarisaanermut aaqqissuussaanermullu naleqqersuussinermikkut nalitsinni sunniutigisimasinnaasaannik takunnissinnaalernissaat.

Suleriutsit atorneqartut:
- Eqimattani suliaqarneq saqqummiinerillu (tassuuna oqalunnikkut allattariarsornikkullu eqqortumik, allanngorartumik namminiussuseqartumillu saqqummiussisinnaaneq qitiutinneqarluni).
- Atuffassinerit, oqallinnerit il. il. (oqalunnikkut saqqummiussisinnaanermut ilaatillugit).
- Namminersuutiginnilluni allalluni suliaqarneq il. il.
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 18,00 moduler
Dækker over: 18 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 2 Takisuulialerineq: Umiarsuup tikinngilaattaani

Takisuulianut ilisarititsineq

Sammisaqarnermi atuakkiaq "Umiarsuup tikinngilaattaani" kalaallisut atuarneqarpoq, misissoqqissaarneqarluni eqqartorneqarlunilu.

Formål (siunertarisaq):
Kalaallit Nunaanni atuakkianut ilisimasaqarnerulernissaq itinerusumik anguniarneqarpoq. Atuakkialerinermi sakkussanik sungiusarneq kalaallisut ingerlanneqarpoq.

Indhold (imarisaa):
Atuakkialerineq

Materiale (atortut):
"Umiarsuup tikinngilaattaani" (Hans Anthon Lynge, 1982)
"Kalaallisut aamma dansk i Grønland 1" (Eva Møller Thomassen & Jan Bæk, 2012)
Misissueqqissaarnissamut allattorsimasat (dokumenter)

Metode (periuseq):
Nipituumik atuarnerit
Eqimattakkaarnerit
Nammineq suliaqarnerit
Ataatsimut oqaloqatigiinnerit
Oqallinneq
Saqqummiinerit

Evaluering (naliliineq):
Atuartut atuareernerup kingorna naliliisinneqartarput
Sammisaq ataatsimut nalilerneqarpoq
Ilinniartitsisut ataatsimut suliaq nalilerpaat
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 10,00 moduler
Dækker over: 12 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 3 Oqaluttuatoqqat

Oqaluttuatoqqat

Atuartitsinerni oqaluttuatoqqat sammineqarput. Kalaallit Nunaanni oqaluttuatoqqat ilaat misissoqqissaarneqarput, taamatullu misissueqqissaarnermut sakkussat sungiusarneqarlutik.

Formål (siunertarisaq):
Kalaallit Nunaanni siulitsinni kingornussat pingaaruteqartut ilisimasaqarfigilernissaat siunertarineqarput

Indhold (imarisaa):
Oqaluttuatoqqat misissueqqissaarnermullu ikiuutissat

Materiale (atortut):
"Kalaallit oqaluttuaat oqalualaavilu" (Kristoffer Lynge, 1983)
"Kalaallit atuakkiaat 1990 ilanngullugu" (Christian Berthelsen, 1994)
"Oqalualaartussaqaraluarnerpoq" (Kirsten Thisted/Gaba Thorning, 1996)
Eva Møller Thomassen: "Oqaluttuatoqqat" (Power Point)
Eva Møller Thomassen: "Oqaluttuatoqqat"
Oqaluttuatoqqani taallat nutaajunerusut (ass. Kaassassummut tunngasut)

Metode (periuseq):
Eqimattakkaarnerit
Nammineq suliaqarnerit
Ataatsimut oqaloqatigiinnerit

Evaluering (naliliineq):
Atuartut atuareernerup kingorna naliliisinneqartarput
Sammisaq ataatsimut nalilerneqarpoq
Indhold
Kernestof:

Skriftligt arbejde:
Titel Afleveringsdato
Aassuutit 14-12-2023
Umiarsuup tikinngilaattaani misissoqqissaarlugu 22-12-2023
Studiemetodikkimi suliassap tunniussivissaa 18-01-2024
Oqaluttuatoqqat qulequtserneqartarneri 18-01-2024
Ataasiakkaarinnilluni oqaloqatiginninneq 29-01-2024
Unnuariannguaq 09-02-2024
Omfang Estimeret: 4,00 moduler
Dækker over: 14 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 4 Naatsukullalerineq

Naatsukullalerineq

Ingerlatami uani kalaallit atuakkiaataanni naatsukullaliat sammineqarput. Atuakkiortut sammineqarput. Piffissani sammineqartuni oqaluttuarisaanermi pisut pingaarutillit aamma iserfigineqarput.

Formål (siunertarisaq):
Kalaallit Nunaanni naatsukulallianik amerlanerusunik ilisimasaqalernissaq misissueqqissaarnermullu sungiusaqqinneq

Indhold (imarisaa):
Atuakkiat, naatsukullaliat sammisamut naleqquttut atorneqarput

Materiale (atortut):
"Aamma sooq kalaaleq" (Mâliâraq Vebæk, 1989)
"NASA-p isertaasa isertugaanersaat" (Kelly Berthelsen, 2001)
"San Francisco" (Niviaq Korneliussen, 2013)
"Arsugaq pujoralaallu" (Sørine Steenholdt, 2015)
"Naatsukullalianik misissueqqissaarneq" (dokument)
Begrebskort - naatsukullalianut tunngasoq

Metode (periuseq):
Eqimattakkaarnerit
Nammineq suliaqarnerit
Ataatsimut oqaloqatigiinnerit
Saqqummiussinerit

Evaluering (naliliineq):
Atuartut atuareernerup kingorna naliliisinneqartarput
Sammisaq ataatsimut nalilerneqarpoq
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 6,00 moduler
Dækker over: 8 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 5 Realisme - Tutsuiginar. piviusorsiortumillu tunng


Realisme – Tutsuiginartumik piviusorsiortumik tunngaveqarneq
- Socialrealisme (Inuttut inooqatigiinnikkullu atugarisanik tunngaveqarneq)
- Hverdagsrealisme (Ulluinnarni atukkanik tunngaveqarneq
- Beskidt reealisme (Pisutsinik kusanaatsunik tunngaveqarneq)
Jens Kleist 2019: Inuiaqatigiit (Naalakkercirkus)
Bikki Reimer 1960-1999: Iikkap oqaluttuai
Prussic 2003: Angajoqqaat
Ukiut 60-it ingerlaneranni inuiaqatigiit qanoq ingerlasimappat?
Ullumikkut inuiaqatigiit qanoq ippat?

Indhold
Kernestof:

Skriftligt arbejde:
Titel Afleveringsdato
Iikkap oqaluttuai, isummersorfik 11-04-2024
Omfang Estimeret: 8,00 moduler
Dækker over: 8 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 6 Ukiumi siullermi annertusisamik allaaserinninneq

ukiumi siullermi allaaserinninnermut tunngasunik sammisaqarneq.
Indhold
Kernestof:

Skriftligt arbejde:
Titel Afleveringsdato
Isummersorfik 22-04-2024
Kalaallisut 1. års opgave 1.M 24-05-2024
Omfang Estimeret: 10,00 moduler
Dækker over: 18 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 7 tusagassiuutit

Tusagassiuutit
Ilinniarnertuunngorniarnermi piumasaqaataavoq tusagassiuutit sammineqassasut.
Ima maleruagassani allaqqavoq: Pingaarnerutillugit pisassat samisaqarfiit pingasut atuakkialerineq, oqaasilerineq tusagassiuutilerinerlu atuartitsinermi samminerisigut ilikkagassatut anguniagassutut naammassissavai. Imalu agguataarneqassapput 2:1:1.
Tusagassiuutinut tunngasut pisassani sammitinneqassapput
a) nutaarsiassalerineq
b) pisimasulersaarutilerineq
c) takorluukkialerineq

Tusagassiuutilerinermi aviisitigut, TV-kkut, radiokkut elektroniskikkullu allatat nittartakkallu saqqummersartut sammineqassapput.
Tusagassiat qanoq iluseqarneri, imaqarneri, aaqqissugaaneri misissuiffigalugit sammineqassapput. Siunertaavoq paasissutissanik katersisinnaalernissaq qanorlu kulturitsinnut sunniuteqarsinnaanersut.

Tusagassiutip/allatap sussusaa (genrer), nutaarsiassalerinermi pingsunik teqeqqulik (nyhedstrekant), tunngavissiat tallimat (nyhedskriterier), retorisk pentagram, saaffiginneriaatsillu aammattaaq sammineqassapput.

Suleriutsit eqimattani ataatsimoorlunilu sulineq atorneqassaaq.

Nutaarsiassat Sermitsiat/AG-meersut, KNR-TV-meersut, socialmediameersut allallu paasissutissat sammineqassapput.
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 14,00 moduler
Dækker over: 14 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 8 Eqeernerup nalaa, taallat Sinnattugarlu

Piffissalersuilluni atuartitsineq - Taallat piffissani assigiinngitsuni

Ingerlataq una kalaallit atuakkiaataanni taalliaataannilu aallartisarneq ineriartornerlu sammineqarput. Samminninnermi piffissat aaliangersimasut sammineqarput:

1905-1930 - Inuiattut eqeernerup nalaa

1930-1949 - Siumut isiginialernerup nalaa

Atuakkiortut taalliortullu siulliit sammineqarput pingaartumillu taallalerineq iserfigineqarluni. Piffissani sammineqartuni oqaluttuarisaanermi pisut pingaarutillit aamma iserfigineqarput.

Misissueqqissaarnermut tunngasuni atukkat ukuupput:

"Taallanut sukuiaat"

"Begrebskort"-it immersorneqarput

Formål (siunertarisaq):
Kalaallit Nunaanni taalliortut atuakkiortullu ilisimasaqarfiginerulernissaat.

Indhold (imarisaa):
Atuakkiat, taalliat tusagassiuutillu sammisamut naleqquttut atorneqarput

Materiale (atortut):
"Kalaallisut aamma dansk i Grønland 2" (Eva Møller Thomassen & Jan Bæk, 2013)
"Kalaallit atuakkiaat 1990 ilanngullugu" (Christian Berthelsen, 1994)
Atuagadliutit, 21. april 1914, qupp. 1-6
"Aalassassimaarnerit nalaat" (Eva Møller Thomassen, 2009)

Metode (periuseq):
Eqimattakkaarnerit
Nammineq suliaqarnerit
Ataatsimut oqaloqatigiinnerit

Evaluering (naliliineq):
Atuartut atuareernerup kingorna naliliisinneqartarput
Sammisaq ataatsimut nalilerneqarpoq
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 10,00 moduler
Dækker over: 14 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer

Titel 9 Allaaserinninneq - suliakkiissutinik sungiusarneq

Imarisaa:
Ilinniarnertuunngorniarfimmi allaaserinninnermik sammisaqarneq oqaluttariarsornertulli sammisassaavoq, naak imarisaat assigiikkaluarlutik saqqummiunneqartarnermikkut (formidling) assigiinngitsorujussuupput. Allaaserinninnermi oqaaseqatigiit pitsaasut, oqaatsillu assigiinngisitaarsinnaasut atorlugit peqqissaarussamik nassuiaassilluarnikkut pilersaarusiorluakkamik paasissutissiilluartumillu misissorniagaq suliakkiutigineqartorluunniit saqqummiunneqartussaavoq.


Siunertaq:
Ilikkagassatut siunertaavoq ilinniartut namminersuutigalugu allaaserisassanut annertunerusunut (skriftlige projekter)  suliaqarnissaannut piareersarneqassasut. Ilinniartut namminersorlutik sammisamut misissorusutaminnut tunngatillugu (køn og seksualitet) apeqqutinik ajornartorsiutinillu soqutiginaateqarsinnaasunik misissorusutaminnik tappiffiginnilersinnaanerat nukittorsarneqassaaq, misissuisimanerallu (reserach) aallaavigalugu ataani allassimasut ilikkagassatut siunertaapput;

a) Suliamut apeqqusiorneq (problemformulering)
b) Suliamut nassuiaasiorneq (projektbeskrivelse)

Misissueriutsinut tunngatillugu periutsittaaq uku itisileriffigisinnaalernissaat ilikkagassatut sunertaapput:

c) Inuttanik ilisarititsineq
d) Suliap ingerlarnga
e) Allaatigisap sannaa
f) Oqaatsinik atuineq
g) Sammisaq (tema)
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 7,00 moduler
Dækker over: 7 moduler
Særlige fokuspunkter
  • Faglige
  • Søge information
  • Skrive
  • Diskutere
  • Projektarbejde
  • Formidling
  • Selvrefleksion
  • Almene (tværfaglige)
  • Analytiske evner
  • Kommunikative færdigheder
  • Personlige
  • Selvstændighed
  • Initiativ
  • Ansvarlighed
  • Sociale
  • Samarbejdsevne
  • IT
  • Tekstbehandling
Væsentligste arbejdsformer
  • Projektarbejde

Titel 10 Piffissalersuilluni atuartitsineq - nangillugu

Piffissalersuilluni atuartitsineq - nangillugu

Ingerlatami uani kalaallit atuakkiaataanni taalliaataannilu ineriartornerni piffissaq aaliangersimasoq sammineqarpoq. Samminninnermi piffissaq aaliangersimasoq piffissat siusinnerusut sammereerneranni sammineqarpoq:



Siumut isiginialernerup nalaa  1930-1949

Piffissami sammineqartumi oqaluttuarisaanermi pisut pingaarutillit aamma iserfigineqarput. Uani pingaranerutillugu Augo Lyngep oqalugiaatai, Atuagagdliutini Taqqissuummilu allaaserisimasai.

Formål (siunertarisaq):
Kalaallit Nunaanni oqaluttuarisaanermi pingaarutillit - pingaartumik atuakkialerinerup iluani - ilisimasaqarfiginerulernissaat

Indhold (imarisaa):
Atuakkiat paasissutissiissutillu naleqquttut atorneqarput

Materiale (atortut):
"Qaannat alannguanni - Kalaallit Nunaanni naalakkersuinikkut oqaluttuarisaarnermi 1939-79" (Tupaarnaq Rosing Olsen, 2002)

Metode (periuseq):
Eqimattakkaarnerit
Nammineq suliaqarnerit
Ataatsimut oqaloqatigiinnerit

Evaluering (naliliineq):
Atuartut atuareernerup kingorna naliliisinneqartarput
Sammisaq ataatsimut nalilerneqarpoq
Indhold
Kernestof:
Omfang Estimeret: 9,00 moduler
Dækker over: 8 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer



Titel 13 Atuakkialerinermi allariaatsit

Imarisaa:
Kalaallit Nunaat eqqarsaatigissagutsigu nammineerluta atuakkialerinerup iluani allaatigisaqartalernerput ukiut 100-t sinnilaaginnarlugit pioreerpoq. Taamaakkaluartorli atuakkiaateqarnitta inuiaqatigiinni ileqqut pingaartitallu tarrarsortillugillusooq oqaluttuarisarsimavaat. Taamaattumik atuakkiaateqarneq oqaluttuarisaanermut tunngalluinnartutut taaneqarsinnaavoq. Atuakkiaateqarnerup oqaluttuarisaanera arlalippassuartigut tikiserneqarsinnaavoq, uanilu sammisaqarnitsinni allariaatsit aalajangersimasut atorlugit atuakkiaateqarneruttaq qanoq paasineqarsinnaanera misissuivigalugulu takusaqarfigissavarput.


Siunertaq:
Uani sammisaqarnermi iinniartut atuakkiaateqarnerup oqaluttuassartaanik ilisimaqarnerisa nukittorsarnissaat siunertaavoq, taakkunanngalu aamma allariaatsinut allanut sanilliussillutillu naleqqiussisinnaanngornissaat pingaartillugu sammissavarput, taakkulu itisilerniarlugit filmi "Kalak" (2024) isiginnaariarsimavarput.

Makkulu pingaarnertut sammisavagut:

a) Romantik
- Nunagisamut asanninneq
- Universalromantik
- Nyplatonisme

b) Realisme
- Socialrealisme
- Hverdagsrealisme
- Beskidt realisme

c) Modernisme

d) Postmodernisme

Filmimi pisunut (plot) sanilliussinermi, allariaatsimullu atorneqartumut (realisme) naleqqiussinermi makku ilaatigut iserfigineqarput:

e) Imminut oqaluttuarineq (selvbiografisk genre)
f) Filmimik saqqummersumik eqqartuineq (filmanmeldelse)
g) Fakta og fiktionskoder
Indhold
Kernestof:

Skriftligt arbejde:
Titel Afleveringsdato
Magnus Larsen Illinersiorluni ingerlavik inussiviu 17-03-2025
Romantik 11-04-2025
Assilissanik misissueqqissaarneq 22-04-2025
Omfang Estimeret: 22,00 moduler
Dækker over: 8 moduler
Særlige fokuspunkter
  • Faglige
  • Lytte
  • Læse
  • Skrive
  • Diskutere
  • Formidling
  • Selvrefleksion
  • Almene (tværfaglige)
  • Analytiske evner
  • Kommunikative færdigheder
  • IT
  • Lectio
  • Tekstbehandling
  • Internet
Væsentligste arbejdsformer
  • Forelæsninger
  • Gruppearbejde

Titel 14 Modernisme

Modernisme
Naatsukullalialerineq - Niviaq Kornilliussen
Naatsukullaliamik allanneq
Indhold
Kernestof:

Skriftligt arbejde:
Titel Afleveringsdato
Anngannguujunnguaq 07-05-2025
NASAP isertaasa isertaanerpaartaat 08-05-2025
Omfang Estimeret: 4,00 moduler
Dækker over: 6 moduler
Særlige fokuspunkter
Væsentligste arbejdsformer